ĐAN TẠO HÌNH - Thắt chặt để giữ hình, nới lỏng để tạo dáng -

Từ những sợi tổng hợp vốn quen thuộc trong nghề đan bàn ghế, qua đôi bàn tay khéo léo của người thợ, những chú cá, cánh chim, chú nai, chú chuột, những chiếc giỏ xách hay ba lô nhỏ xinh dần thành hình.

Không cần khuôn đúc, không cần những bộ khung tạo dáng có sẵn. Chỉ bằng cách đan, thắt và điều chỉnh từng sợi, người thợ đã tạo nên những sản phẩm với hình dáng và công dụng hoàn toàn khác nhau.

Cũng là những sợi đan quen thuộc, nhưng khi được kết hợp theo một cách khác, chúng lại mang một hình hài mới.

1. Từ nghề đan quen thuộc đến những sáng tạo mới

Nghề đan vốn đã gắn bó từ lâu với những người thợ tại Làng nghề Trường Sơn. Những sợi tổng hợp từ nhựa nguyên sinh, thường được sử dụng để đan bàn ghế, nay trở thành nguyên liệu cho một hướng sáng tạo khác.

Từ việc tìm hiểu và học hỏi những kỹ thuật thắt dây có sẵn, người thợ bắt đầu thử nghiệm trên chính những sợi đan quen thuộc của mình.

Không phải kỹ thuật nào cũng có thể áp dụng ngay. Người thợ phải tìm cách điều chỉnh những nút thắt, cách luồn sợi và độ căng của từng đường đan sao cho phù hợp với đặc tính nguyên liệu và hình dáng mong muốn.

Từ những thử nghiệm ấy, những chú cá nhỏ bắt đầu xuất hiện. Rồi đến những cánh chim, chú nai, chú chuột và nhiều hình dáng ngộ nghĩnh khác.

Ban đầu có thể chỉ là một chiếc móc khóa nhỏ nằm gọn trong lòng bàn tay. Nhưng khi nhiều hình dáng được kết nối với nhau, chúng lại trở thành những tấm rèm trang trí với hàng trăm, hàng nghìn cánh chim, chú cá như đang chuyển động giữa không gian.

Không phải sáng tạo bắt đầu từ những điều hoàn toàn mới. Đôi khi, sáng tạo chính là tìm thấy một khả năng khác trong những điều đã rất quen thuộc.

2. Không có khuôn sẵn – hình dáng sản phẩm được tạo nên từ đôi bàn tay

Từ những sản phẩm nhỏ, người thợ tiếp tục phát triển kỹ thuật đan tạo hình để làm nên những chiếc giỏ xách và ba lô với nhiều màu sắc, kiểu dáng khác nhau.

Điều đặc biệt là những chiếc giỏ và ba lô này không được dựng trên một bộ khung có sẵn.

Người thợ bắt đầu từ những mắt đan đầu tiên ở phần đáy. Từng sợi được luồn qua nhau, đan xen và thắt giữ để tạo thành một mặt đáy vững chắc. Từ đó, những đường đan tiếp tục được phát triển, từng bước dựng lên thành giỏ.

Không có bộ khung định hình để giữ dáng trong suốt quá trình thực hiện. Chính đôi bàn tay người thợ phải điều chỉnh từng nút thắt, từng đường đan.

Có chỗ cần thắt chặt để giữ hình. Có chỗ phải nới lỏng để tạo độ cong, độ mở hoặc chuyển hướng bề mặt.

Chỉ một thay đổi nhỏ trong độ căng của sợi cũng có thể ảnh hưởng đến hình dáng sản phẩm.

Thắt chặt để giữ hình. Nới lỏng để tạo dáng.

Cứ như vậy, từ một mặt đáy phẳng, chiếc giỏ dần có chiều cao, có thân, có miệng và cuối cùng trở thành một sản phẩm hoàn chỉnh.

Không có máy móc thực hiện thay những thao tác ấy. Mỗi đường đan đều được làm bằng tay, đòi hỏi sự kiên nhẫn, khéo léo và khả năng hình dung hình khối của người thợ.

Điều thú vị của đan tạo hình nằm ở khả năng biến đổi của những sợi đan.

Cùng một loại nguyên liệu, cùng những thao tác đan và thắt, nhưng sản phẩm có thể là một chú cá nhỏ, một chiếc móc khóa mang theo bên mình, hay một tấm rèm với hàng trăm, hàng nghìn cánh chim trải rộng trong không gian.

Cũng từ những sợi đan ấy, người thợ tạo nên những chiếc giỏ xách, ba lô với kiểu dáng và cách phối màu khác nhau.

Nếu những chiếc móc khóa gây thích thú bởi sự nhỏ nhắn, sinh động thì những chiếc giỏ và ba lô lại cho thấy khả năng tạo hình phức tạp hơn. Từng đường đan không chỉ liên kết với nhau mà còn phải góp phần giữ được hình dáng của cả sản phẩm.

Tất cả đều được thực hiện hoàn toàn bằng tay, từ những mắt đan đầu tiên cho đến khi hoàn thiện.

Giá trị của mỗi sản phẩm không chỉ nằm ở hình dáng sau cùng, mà còn ở sự tỉ mỉ và những điều chỉnh khéo léo trong suốt quá trình tạo nên nó.

3. Đến Làng, thử một lần tự tay đan

Tại Làng nghề Trường Sơn, du khách không chỉ được ngắm nhìn những sản phẩm đã hoàn thiện mà còn có thể quan sát người thợ trực tiếp thực hiện từng thao tác đan, thắt và tạo hình.

Những sợi đan nhiều màu sắc, những chú cá nhỏ và những cánh chim xinh xắn khiến công việc thủ công trở nên gần gũi, sinh động.

Du khách cũng có thể tham gia trải nghiệm, thử tự tay luồn sợi, tạo những nút thắt và hoàn thành một sản phẩm nhỏ dưới sự hướng dẫn của người thợ.

Có những thao tác trông thật đơn giản khi quan sát, nhưng chỉ khi tự tay thực hiện, người ta mới cảm nhận được sự tỉ mỉ ẩn sau từng đường đan.

Ghé Làng nghề Trường Sơn, hãy dành một chút thời gian bên bàn đan của người thợ.

Quan sát cách những sợi đan được luồn qua nhau, cách một hình dáng nhỏ dần xuất hiện từ những nút thắt.

Và nếu có dịp ghé Làng cùng một chút thời gian thong thả, hãy thử tự tay làm nên một chiếc móc khóa nhỏ bằng kỹ thuật đan tạo hình này nhé!

Bởi đôi khi, điều đáng nhớ nhất trong một chuyến tham quan không phải là món quà bạn mang về, mà là câu chuyện về cách chính đôi bàn tay mình đã tạo nên món quà ấy.