Nơi 20+ làng nghề Việt Nam sống lại
Làng nghề Trường Sơn — bảo tàng sống giữa lòng Nha Trang, từ 2014
Câu chuyện của chúng tôi
Làng nghề Trường Sơn – khởi nguồn từ truyền thống, gắn liền với hiện tại và hướng đến tương lai.
Nơi những giá trị và đôi bàn tay người thợ Việt được tiếp nối trong đời sống hôm nay, để nghề truyền thống không chỉ được nhìn lại, mà còn được trải nghiệm, sáng tạo và bước tiếp cùng thời gian.
Nét Đặc Trưng
NHÀ TRÒN TRUNG TÂM - Nơi những thanh âm đầu tiên của Làng cất lên -
Giữa không gian Làng nghề Trường Sơn, Nhà Tròn Trung Tâm hiện lên như một dấu ấn dễ nhận biết – một công trình gỗ vững chãi nhưng rộng mở, đồng thời cũng là một trong những kiến trúc biểu tượng của Làng . Ở nơi ấy, kiến trúc không chỉ được nhìn thấy . Nó trở thành không gian để con người gặp gỡ, để nghề thủ công hiện diện và để những thanh âm đầu tiên của Làng bắt đầu vang lên. Một công trình không có tâm giữa Được dựng hoàn toàn bằng gỗ, Nhà Tròn gồm ba tầng với 36 trụ gỗ tròn , trong đó bốn trụ lớn vươn cao đến 12 mét . Nhưng điều đáng chú ý lại nằm ở một khoảng trống: toàn bộ công trình không có cột trụ ở tâm giữa . Nhờ cách tổ chức kết cấu này, không gian bên trong được mở rộng và liền mạch, tầm nhìn gần như không bị chia cắt. Đứng từ khoảng trung tâm, người ta có thể cảm nhận rõ chiều cao của những trụ gỗ, độ thoáng của ba tầng nhà và sự rộng mở của toàn bộ công trình. Khoảng trống ấy cũng tạo nên một không gian lý tưởng để du khách gặp gỡ, dừng chân và thưởng thức những màn trình diễn của Làng. Khi nhạc cụ do người thợ làm ra bắt đầu cất tiếng Nhà Tròn là không gian biểu diễn nhạc cụ dân tộc của Làng nghề Trường Sơn. Điều làm nên nét riêng của những buổi biểu diễn nơi đây nằm ở chính những nhạc cụ đang cất tiếng: nhiều trong số đó được chế tác bởi những người thợ của Làng . Bởi vậy, âm nhạc ở Nhà Tròn cũng là một cách kể chuyện về nghề. Từ những vật liệu ban đầu, qua quá trình tạo hình, chỉnh sửa và hoàn thiện từng chi tiết, người thợ làm nên một nhạc cụ không chỉ để ngắm nhìn. Hành trình ấy chỉ thực sự trọn vẹn khi nhạc cụ được đặt vào tay người nghệ nhân và những thanh âm đầu tiên vang lên. Ở khoảnh khắc đó, một sản phẩm thủ công bắt đầu có đời sống của riêng mình . Đàn đá – thanh âm từ núi rừng Khánh Sơn Giữa những nhạc cụ được trình diễn tại Nhà Tròn, đàn đá mang một âm sắc rất riêng. Đàn đá gắn với vùng núi Khánh Sơn, Khánh Hòa , nơi những thanh đá của núi rừng từ lâu đã bước vào đời sống văn hóa của cộng đồng cư dân bản địa. Mỗi thanh đá có thể tạo nên một cao độ khác nhau; khi được lựa chọn, chế tác, thẩm âm và sắp xếp, những phiến đá tưởng như tĩnh lặng ấy trở thành một nhạc cụ. Tại Nhà Tròn, bộ đàn đá 15 thanh và bộ đàn đá 37 thanh được chế tác và thẩm âm nhằm mở rộng dải âm và khả năng trình diễn. Nhờ đó, tiếng đàn đá không chỉ gợi nhắc âm hưởng của núi rừng mà còn có thể đi vào nhiều giai điệu khác nhau. Với người lần đầu nghe đàn đá, có lẽ điều thú vị nhất nằm ở khoảnh khắc rất ngắn khi chiếc dùi vừa chạm xuống. Trước mắt vẫn là đá. Một thanh vang lên, rồi một thanh khác tiếp lời. Những cao độ riêng biệt dần tìm thấy nhau và trở thành giai điệu. Và rồi, đá trở thành nhạc. Một nơi để nhìn – và để lắng nghe Nếu những trụ gỗ tạo nên hình hài của Nhà Tròn, thì âm thanh đem lại đời sống cho không gian ấy. Du khách có thể ngước nhìn những thân gỗ vươn cao qua ba tầng nhà, quan sát những nhạc cụ được làm nên bởi bàn tay người thợ, rồi ngồi lại giữa khoảng không rộng mở để nghe chính những nhạc cụ ấy cất tiếng. Kiến trúc, nghề thủ công và âm nhạc vì thế không tồn tại riêng rẽ. Chúng gặp nhau dưới mái Nhà Tròn và cùng kể một câu chuyện về Làng nghề Trường Sơn. Có lẽ đó cũng là lý do Nhà Tròn được chọn làm công trình biểu tượng của Làng . Một nơi mà những vật liệu tưởng như bình dị – gỗ, đá, tre nứa – qua bàn tay con người, bắt đầu có tiếng nói của riêng mình.
Xem chi tiết →
Vệt Màu Của Khoảnh Khắc: Thế Giới Độc Bản Của Họa Sĩ Nguyễn Dũng
Một vạt nắng nghiêng, một góc trời vừa lướt qua hay thoáng xao động của buổi chiều lặng gió – với họa sĩ Nguyễn Dũng , hội họa bắt đầu từ những rung cảm không thể lặp lại như thế. Người ta có thể quay về một chốn cũ, đứng trước cảnh quan quen thuộc, nhưng cảm xúc ở thời khắc ấy chỉ xuất hiện duy nhất một lần . Dưới nét cọ của ông, từng mảng màu sắc hay khoảng trống tĩnh lặng trên mặt toan đều là dấu tích của một khoảnh khắc độc bản , tuyệt đối không có bức thứ hai sao chép tương tự. Thay vì nép mình sau những tấm kính bóng bẩy hay khép kín trong bốn bức tường phòng tranh, các tác phẩm được vẽ trực tiếp trên nền vải canvas linh hoạt . Bề mặt toan phóng khoáng cho phép tranh tự do đối thoại cùng nắng gió , dễ dàng thích ứng với cả những không gian ngoài trời thoáng đạt. Dạo bước giữa Làng, người thưởng lãm sẽ bắt gặp những tác phẩm nghệ thuật hiện diện tự nhiên giữa bóng đổ kiến trúc và ánh sáng trời rực rỡ, tựa như một phần hữu cơ của cảnh vật. Giữa muôn vàn sắc thái, có những bức tranh níu chân lữ khách đứng lại thật lâu, bởi một vệt màu bất chợt chạm trúng miền ký ức sâu lắng của riêng họ. Cuộc hội ngộ ấy không dừng lại ở điểm tham quan. Khi tìm được người tri âm muốn sở hữu, bức tranh sẽ được tháo khỏi khung căng và cuộn gọn gàng phần vải canvas mềm dẻo, sẵn sàng đồng hành trong những chuyến đi xa. Rời khỏi không gian Làng, bức tranh lại mang theo cảm xúc nguyên bản của người họa sĩ để viết tiếp một câu chuyện mới nơi phương trời khác.
Xem chi tiết →
TRANH CÁT – KHI KIÊN NHẪN THÀNH HÌNH - Từng lớp cát nhỏ, qua đôi tay tỉ mỉ và kiên trì của người thợ, dần hình thành một bức tranh.
Giữa hai tấm kính trong suốt, không có nét cọ , cũng không có keo hay bất kỳ chất kết dính nào. Chỉ có những hạt cát tự nhiên và đôi tay người thợ. Cát được đưa vào từng chút một. Một lớp làm nền, một lớp tạo đường nét, thêm một chút cho mảng sáng, một chút khác cho mảng tối. Từng lớp cát mịn được sắp xếp cạnh nhau, chồng lên nhau, để hình ảnh dần hiện ra. Bức tranh không xuất hiện ngay. Nó thành hình từng chút một, từ rất nhiều chuyển động nhỏ được lặp đi lặp lại bằng sự tỉ mỉ và kiên nhẫn. KHI ĐÔI TAY KHÔNG ĐƯỢC VỘI Cát vốn là một chất liệu khó giữ yên . Chỉ một chuyển động nhỏ nơi đầu ngón tay, một lớp cát vừa tạo có thể xô sang lớp bên cạnh, một đường nét đang rõ có thể thay đổi và người thợ lại phải kiên nhẫn căn chỉnh. Sau mỗi lớp cát được đặt xuống, người thợ phải nén bằng một lực vừa đủ . Đủ chắc để từng hạt cát giữ nguyên vị trí. Nhưng cũng phải đủ nhẹ và chính xác để không tạo áp lực quá lớn lên mặt kính. Không có keo để giữ lại một đường nét vừa hoàn thành. Vì vậy, mỗi lần thêm cát, tạo hình hay nén xuống đều cần sự tập trung và kiểm soát của đôi tay. Cứ thế, từng chút một. Thả cát. Tạo hình. Nén. Quan sát. Điều chỉnh. Rồi mới tiếp tục với lớp cát kế tiếp. MỘT BỨC TRANH – HAI MẶT KHÁC NHAU Kỳ công hơn nữa là một tác phẩm không chỉ có một mặt . Tranh cát được tạo nên với hai mặt, mang hai hình ảnh và những chi tiết hoàn toàn khác nhau. Và hai mặt ấy không được thực hiện tách rời . Trong quá trình làm tranh, người thợ phải tạo hình đồng thời cho cả mặt trước và mặt sau . Khi đặt một lớp cát xuống, họ phải tính đến hình ảnh đang hiện ra ở một phía, đồng thời hình dung lớp cát ấy sẽ trở thành đường nét hay mảng màu gì ở phía còn lại. Một lớp cát vì thế có thể là một phần của hình ảnh ở mặt này, nhưng đồng thời lại góp phần tạo nên một chi tiết khác ở mặt kia. Chỉ một chút lệch tay, những hạt cát có thể xô vào nhau và phần vừa tạo phải được căn chỉnh lại. Hai mặt kính. Hai hình ảnh khác nhau. Nhưng được tạo nên cùng lúc, từ chính những lớp cát ấy. HAI NGÀY CHO MỘT SẢN PHẨM CÓ KÍCH THƯỚC NHỎ Để hoàn thiện một bức tranh cát hai mặt có kích thước nhỏ, người thợ cần khoảng hai ngày làm việc . Hai ngày không phải để chờ cát khô, bởi trong tranh hoàn toàn không sử dụng chất kết dính . Đó là thời gian của rất nhiều lần thêm cát, tạo hình, nén, quan sát và tinh chỉnh. Mỗi lớp hoàn thành lại trở thành nền tảng cho lớp tiếp theo, cho đến khi những hạt cát rời rạc dần trở thành đường nét, hình khối và cuối cùng là hai hình ảnh hoàn chỉnh. Chậm một chút. Chính xác một chút. Rồi thêm một lớp nữa. Có lẽ chính nhịp điệu chậm rãi ấy khiến tranh cát không chỉ cần sự khéo léo, mà còn cần một sự kiên trì rất lớn của người làm nghề. NHỮNG TÁC PHẨM ĐẶC BIỆT TẠI LÀNG Tại không gian trưng bày tranh cát của Làng, bạn có thể bắt gặp hai tác phẩm Vuông – Tròn đạt Kỷ lục Việt Nam , cùng bộ tranh 12 con giáp Việt Nam và bộ bốn tác phẩm Xuân – Hạ – Thu – Đông kích thước lớn . Với những tác phẩm này, kích thước không chỉ làm tăng số lượng cát hay thời gian thực hiện. Nó còn đặt ra một thử thách khác cho người thợ. Khi Tranh cát "gặp" nghề Mộc Một bức tranh lớn không thể được đóng hoàn chỉnh toàn bộ khung gỗ ngay từ đầu. Nếu khung được cố định ở kích thước cuối cùng, khi bức tranh ngày một cao lên, đôi tay người thợ sẽ không thể vươn đủ sâu để tiếp tục tạo nên những đường nét cát ở phần phía dưới. Vì vậy, khung gỗ cũng phải lớn lên cùng bức tranh. Khung được tính toán và chia thành từng phần. Người thợ tranh cát tạo hình và nén cát đến đâu, người thợ mộc tiếp tục lắp phần khung gỗ để giữ và che chắn phần tranh đã hoàn thành đến đó. Rồi công việc lại tiếp tục. Một lớp cát được thêm vào. Một phần khung được nối lên. Bức tranh và chiếc khung cùng cao dần. Người làm tranh cần người làm mộc để giữ an toàn cho những lớp cát đã hoàn thiện. Người làm mộc lại phải theo sát từng giai đoạn của bức tranh, bởi mỗi phần khung được lắp vào đều phải phù hợp với tiến độ tạo hình bên trong hai mặt kính. Vì thế, phía sau những tác phẩm tranh cát kích thước lớn là sự phối hợp chặt chẽ của hai nghề: nghề tranh cát và nghề mộc. Không phải bức tranh hoàn thành rồi mới có khung. Ở đây, tranh thành hình đến đâu, khung được dựng lên đến đó. Thời gian hoàn thiện được tính bằng tháng Nếu một bức tranh cát thông thường cần khoảng hai ngày để hoàn thiện, thì với những tác phẩm kích thước lớn, thời gian không còn được tính bằng ngày. Mỗi bức trong bộ 12 con giáp Việt Nam và bộ Xuân – Hạ – Thu – Đông cần khoảng 2 tháng làm việc . Bức tranh Vuông cần khoảng 3 tháng để hoàn thành. Bức tranh Tròn – tác phẩm đạt Kỷ lục Việt Nam – cần đến khoảng 4 tháng. Hai ngày. Hai tháng. Ba tháng. Rồi bốn tháng. Nhưng dù kích thước và thời gian thực hiện khác nhau, cách một bức tranh bắt đầu vẫn vậy: Từng chút cát. Từng lớp cát. Và đôi tay kiên nhẫn của người thợ. Khi đã biết những tác phẩm ấy được tạo nên như thế nào, có lẽ bạn sẽ muốn đến gần mặt kính hơn một chút. Để nhìn thấy những đường màu tưởng như được vẽ bằng cọ thực ra là vô số hạt cát nhỏ nằm sát bên nhau . Để nhận ra phía sau một hình ảnh hoàn chỉnh là hàng nghìn chuyển động rất nhỏ của đôi tay , được lặp lại suốt nhiều ngày, nhiều tháng. Và để thấy rằng, giữa hai tấm kính ấy, thứ được giữ lại không chỉ là cát. Còn có thời gian, sự tỉ mỉ, lòng kiên nhẫn của người thợ – và cả sự tiếp nối của hai nghề cùng làm nên một tác phẩm.
Xem chi tiết →
TRẦM HƯƠNG – KHI VẾT THƯƠNG TRỞ THÀNH ĐIỀU QUÝ GIÁ –
“Từ một vết thương trên thân cây, qua những tháng năm âm thầm của thiên nhiên, một hương thơm quý giá dần được hình thành.” Một gốc trầm hương mang những đường vân và dấu vết của thời gian. Một cây dó bầu đang xanh tốt trong chiếc chậu ngoài sân. Ít ai ngờ rằng, từ một loài cây như thế, thiên nhiên có thể tạo nên một trong những loại gỗ thơm quý giá nhất: Trầm hương. Điều đặc biệt là trầm hương không có sẵn trong mọi cây dó bầu. Nó được hình thành qua một quá trình biến đổi âm thầm bên trong thân cây, khi cây phản ứng với những tổn thương và tác động từ môi trường. Vậy điều gì đã xảy ra bên trong thân cây, để phần gỗ bình thường dần trở nên giàu nhựa thơm và được con người trân quý đến vậy? 1. Cây dó bầu – Khởi đầu của trầm hương – Cây dó bầu đang trồng trong chậu tại Làng nghề Trường Sơn – Thoạt nhìn, cây dó bầu không có gì quá khác biệt so với những loài cây khác. Thân cây có lớp vỏ xám, bên trong là phần gỗ tương đối sáng màu. Khi phát triển bình thường, gỗ dó bầu không mang mùi hương đậm đặc như trầm hương. Nhưng khi thân cây bị tổn thương do cành gãy, côn trùng hoặc những tác động từ môi trường, một quá trình đặc biệt có thể bắt đầu. Các vi sinh vật có thể xâm nhập vào vùng gỗ bị ảnh hưởng. Để phản ứng với những tác động ấy, cây có thể tạo ra và tích tụ các hợp chất nhựa thơm. Theo thời gian, nhựa thấm dần vào các thớ gỗ, khiến phần gỗ vốn sáng màu chuyển sang màu sẫm, trở nên giàu nhựa và mang mùi hương đặc trưng. Đó chính là quá trình hình thành trầm hương. Tuy nhiên, không phải cây dó bầu nào bị thương cũng tạo ra trầm. Quá trình này phụ thuộc vào nhiều yếu tố như đặc điểm của cây, điều kiện môi trường, vi sinh vật và thời gian tích tụ nhựa. Có những phần trầm được hình thành qua nhiều năm, thậm chí nhiều thập kỷ. Ngày nay, bên cạnh trầm hương hình thành tự nhiên, con người còn có thể sử dụng những phương pháp kỹ thuật để kích thích cây dó bầu tạo trầm. Tuy nhiên, chất lượng trầm vẫn phụ thuộc vào nhiều yếu tố và không phải cây nào cũng cho kết quả như nhau. 2. Gốc trầm hương – Dấu vết của thời gian – Gốc trầm hương đang trưng bày tại Làng – Nếu cây dó bầu cho chúng ta thấy điểm khởi đầu, thì gốc trầm hương lại giúp hình dung những biến đổi mà thời gian có thể để lại trong từng thớ gỗ. Hãy thử quan sát kỹ những đường vân, những phần gỗ sáng màu và các vùng gỗ sẫm màu trên gốc trầm. Giá trị của trầm hương không đơn thuần nằm ở hình dáng hay kích thước của khối gỗ, mà còn ở lượng nhựa thơm tích tụ bên trong. Khi được làm nóng, các hợp chất tạo hương trong trầm dần tỏa ra, mang đến những tầng hương khác nhau. Có loại dịu nhẹ, thanh thoát; có loại sâu, ấm, phảng phất hương gỗ và vị ngọt. Mỗi khối trầm mang những đặc điểm riêng, tùy thuộc vào nguồn gốc và quá trình hình thành. Trong tự nhiên, việc tìm thấy những khối trầm có hàm lượng nhựa cao không hề dễ dàng. Bởi vậy, từ xa xưa, trầm hương đã được xem là một sản vật quý của núi rừng. 3. Kỳ nam – Phần trầm đặc biệt quý hiếm Nếu trầm hương đã quý, thì trong thế giới trầm hương còn có một tên gọi đặc biệt: Kỳ nam. Theo cách phân loại truyền thống, Kỳ nam được xem là loại trầm đặc biệt quý hiếm, nổi bật bởi đặc tính nhựa và mùi hương. Kỳ nam thường được mô tả là có lượng nhựa phong phú, chất gỗ có thể mềm hoặc dẻo hơn những loại trầm thông thường. Mùi hương của Kỳ nam được người thưởng trầm đánh giá cao bởi sự phức hợp, sâu lắng và khả năng biến đổi qua từng tầng hương. Trong kinh nghiệm dân gian, Kỳ nam còn được mô tả qua những cảm nhận về vị đắng, cay, ngọt hoặc cảm giác mát. Đây là những mô tả truyền thống, không phải tiêu chuẩn khoa học thống nhất để xác định Kỳ nam . Trầm hương và kỳ nam khác nhau như thế nào? Cả trầm hương và kỳ nam đều gắn liền với quá trình tích tụ nhựa thơm trong thân cây dó bầu. Tuy nhiên, không phải trầm hương nào cũng được xem là kỳ nam. Trầm hương có nhiều loại, với lượng nhựa và chất lượng khác nhau. Có loại mang hương thơm nhẹ nhàng, thanh thoát; có loại lại đậm sâu, ấm áp. Giá trị của trầm hương phụ thuộc vào nhiều yếu tố như nguồn gốc, lượng nhựa, mùi hương và độ quý hiếm. Kỳ nam được xem là dạng trầm đặc biệt quý hiếm, thường có lượng nhựa phong phú và những đặc tính khác biệt. Trong kinh nghiệm thưởng trầm truyền thống, kỳ nam nổi bật bởi mùi hương tinh tế, phức hợp, có thể thay đổi qua nhiều tầng hương. Một số loại còn có chất gỗ mềm hoặc dẻo hơn trầm hương thông thường. Chính sự hiếm gặp cùng những đặc tính về nhựa và hương thơm đã khiến kỳ nam thường được định giá rất cao, vượt xa nhiều loại trầm hương thông thường. Tuy nhiên, việc nhận biết kỳ nam không đơn giản chỉ dựa vào màu sắc, độ nặng hay mùi hương. Sự phân biệt này cần có kinh nghiệm, am hiểu kiến thức chuyên môn và phương pháp đánh giá phù hợp. “Nếu trầm hương được hình thành từ những biến đổi kỳ diệu trong thân cây, thì kỳ nam là một trong những kết tinh hiếm gặp nhất của quá trình ấy.” 4. Khánh Hòa – Xứ sở Trầm hương Nhắc đến trầm hương Việt Nam, không thể không nhắc đến Khánh Hòa – vùng đất từ lâu được biết đến với tên gọi “Xứ Trầm Hương”. Không chỉ nổi tiếng bởi sản vật từ núi rừng, trầm hương còn gắn bó sâu sắc với đời sống văn hóa và tín ngưỡng của người dân nơi đây. Trong truyền thuyết dân gian, trầm hương được xem là món quà thiêng liêng của Thiên Y A Na Thánh Mẫu, còn được biết đến với tên gọi Nữ thần Ponagar. – Tháp Bà Ponagar tại Nha Trang – Tương truyền, Bà là vị Mẫu thần đã dạy người dân trồng trọt, dệt vải, sử dụng cây cỏ làm thuốc và sống thuận hòa với thiên nhiên. Người dân Khánh Hòa tin rằng chính Bà đã ban tặng trầm hương cho vùng đất này. Ngày nay, Tháp Bà Ponagar bên dòng sông Cái ở Nha Trang vẫn là nơi thờ phụng Bà, gắn liền với đời sống tín ngưỡng và văn hóa của người dân địa phương. Dù là câu chuyện được lưu truyền trong dân gian, huyền thoại ấy cho thấy vị trí đặc biệt của trầm hương trong tâm thức người dân Khánh Hòa: không chỉ là một sản vật quý, mà còn là biểu tượng của sự gắn kết giữa con người, núi rừng và tín ngưỡng bản địa. 5. Từ núi rừng đến đời sống con người Từ xa xưa, trầm hương đã hiện diện trong nhiều khía cạnh của đời sống. Trong tín ngưỡng, hương trầm được sử dụng khi dâng hương, cầu nguyện và trong các nghi lễ truyền thống. Người xưa tin rằng làn khói trầm mang theo lòng thành kính, kết nối con người với thế giới tâm linh. Trong y học cổ truyền, trầm hương được sử dụng như một vị dược liệu. Ngày nay, mùi hương của trầm còn được yêu thích trong các sản phẩm tạo hương và nước hoa. Tuy nhiên, những công dụng chữa bệnh được lưu truyền không đồng nghĩa với hiệu quả điều trị đã được khoa học xác nhận. Dưới đôi bàn tay người thợ, trầm hương còn trở thành những sản phẩm thủ công như chuỗi hạt, vòng tay, tượng và các vật phẩm trang trí. Mỗi sản phẩm không chỉ mang hương thơm của gỗ, mà còn gắn với một câu chuyện về thiên nhiên, thời gian và văn hóa. 6. Từ cây dó bầu đến trầm hương – Một hành trình của thiên nhiên – Hình ảnh cây dó bầu và gốc trầm tại Làng nghề Trường Sơn – Một bên là cây dó bầu đang sinh trưởng, một bên là gốc trầm hương mang những dấu vết của thời gian. Đặt cạnh nhau, hai hình ảnh giúp chúng ta hiểu thêm về một quá trình đặc biệt của thiên nhiên: từ những tổn thương trong thân cây, nhựa thơm có thể dần được tích tụ, để rồi hình thành nên trầm hương. Tại Làng nghề Trường Sơn, câu chuyện ấy được giới thiệu qua cây dó bầu, gốc trầm và những hiện vật trưng bày, để du khách có thể quan sát và tìm hiểu bằng chính trải nghiệm của mình. Trầm hương không chỉ là hương thơm của gỗ, mà còn là câu chuyện về thời gian, sức sống của thiên nhiên và những giá trị văn hóa được gìn giữ qua nhiều thế hệ.
Xem chi tiết →
TRANH THÊU TAY – MỖI BỨC TRANH, MỘT SẮC THÁI RIÊNG –
Một bức tranh thêu tay không bắt đầu từ những mũi kim, mà từ những nét vẽ đầu tiên trên giấy. Từ bản vẽ ấy, người thợ chuyển từng đường nét lên vải, lựa chọn màu chỉ rồi thực hiện từng mũi thêu. Nhưng không phải mọi chi tiết đều được quyết định sẵn. Màu sắc đậm hay nhạt, những vùng sáng tối được phối hợp ra sao, từng sợi chỉ được đặt vào vị trí nào – tất cả còn phụ thuộc vào đôi mắt, kinh nghiệm và cảm nhận của người thợ. Chính những lựa chọn ấy khiến mỗi bức tranh thêu tay có thể mang một sắc thái riêng, ngay cả khi được thực hiện từ cùng một mẫu vẽ. Từ bản vẽ đến những đường nét trên vải Mỗi bức tranh bắt đầu bằng một bản vẽ được chuẩn bị cẩn thận. Sau khi hoàn thiện hình mẫu trên giấy can, người thợ thực hiện một công đoạn khá đặc biệt gọi là xăm mẫu . Theo từng đường nét của bản vẽ, người thợ đục những lỗ nhỏ li ti trên giấy. Tờ giấy can sau đó được đặt lên mặt vải, rồi dùng phấn pha với dầu chuyên dụng để chuyển hình ảnh qua những lỗ nhỏ ấy. Khi nhấc tờ giấy can ra, những đường nét của bức tranh đã hiện lên trên nền vải, sẵn sàng cho những mũi thêu đầu tiên. Khi người thợ tự mình lựa chọn màu sắc Một trong những điều thú vị nhất của tranh thêu nằm ở cách người thợ sử dụng màu sắc. Thay vì chỉ dùng những sợi chỉ có một màu cố định, người thợ sử dụng loại chỉ tơ có nhiều tông màu chuyển tiếp ngay trên cùng một sợi . Nhưng không phải đoạn màu nào cũng được đưa vào tranh. Người thợ phải quan sát hình mẫu, lựa chọn đoạn chỉ có sắc độ thích hợp rồi khéo léo phối hợp vào từng vị trí. Việc chọn màu không chỉ dựa trên hình mẫu ban đầu mà còn phụ thuộc vào kinh nghiệm và cảm nhận của chính người thực hiện. Người thợ không đơn thuần thêu theo màu có sẵn, mà còn tự mình quyết định màu sắc sẽ xuất hiện như thế nào trên bức tranh. Cùng một mẫu vẽ, mỗi bức tranh một sắc thái riêng Điều đặc biệt là ngay cả khi sử dụng cùng một mẫu vẽ, cùng loại chỉ và cùng tông màu chủ đạo, những bức tranh thêu tay vẫn có thể mang những sắc thái khác nhau. Bởi màu sắc không được phối hợp theo một công thức hoàn toàn cố định. Cùng một người thợ, nếu thêu lại mẫu tranh ấy vào một thời điểm khác, cách lựa chọn đoạn chỉ và phối hợp sắc độ sáng tối cũng có thể thay đổi. Một chiếc lông chim hôm nay được thêu với sắc xanh đậm hơn, nhưng ở bức tranh sau lại có thể mang những sắc xanh nhẹ nhàng hơn. Và khi hai người thợ cùng thực hiện một mẫu tranh, dù sử dụng chung bảng màu, mỗi người vẫn có cách cảm nhận riêng. Người có thể lựa chọn sự tương phản rõ rệt giữa những mảng sáng tối. Người khác lại thích cách chuyển màu nhẹ nhàng, mềm mại hơn. Cùng một mẫu vẽ, nhưng qua đôi tay và cảm nhận của mỗi người thợ, lại trở thành một bức tranh mang sắc thái riêng. Sự khác biệt đôi khi rất nhỏ, chỉ nằm ở một vùng sáng, một lớp màu hay cách chuyển tiếp giữa những sắc độ. Nhưng chính những lựa chọn ấy khiến mỗi tác phẩm có nét riêng, dù cùng xuất phát từ một bản vẽ. Đó cũng là điều thú vị của tranh thêu tay: mỗi tác phẩm không chỉ được tạo nên bằng kỹ thuật, mà còn mang dấu ấn của người thực hiện. Khi ngắm tranh thêu từ xa, bạn sẽ thấy một bức tranh với màu sắc sống động. Nhưng khi nhìn gần hơn, điều thú vị lại nằm ở những chi tiết rất nhỏ. Đó là cách những sợi chỉ đan xen để tạo nên một chiếc lông vũ, cách các sắc độ chuyển tiếp trên một cánh hoa, hay những đường kim mảnh đến mức tưởng như nét vẽ. Một bức tranh thêu đẹp không chỉ nằm ở hình ảnh hoàn thiện, mà còn ở những lựa chọn rất riêng của người thợ trong từng mũi chỉ, từng sắc màu. Bởi phía sau mỗi bức tranh không chỉ là hàng nghìn mũi thêu, mà còn là sự khéo léo, kinh nghiệm và cảm nhận riêng của người đã tạo nên nó.
Xem chi tiết →
Khám phá qua sơ đồ tham quan tự động
Xem trước từng khu vực + nghe audio hướng dẫn viên đa ngôn ngữ ngay trên sơ đồ khuôn viên, trước khi bạn đặt chân đến.
Xem sơ đồ tham quan →Trải nghiệm & Giá vé
Giờ mở cửa, giá vé, lịch biểu diễn nhạc cụ dân tộc — xem chi tiết trước khi ghé thăm.
Xem chi tiếtĐón đoàn lữ hành & tàu biển
Trải nghiệm có nghệ nhân trình diễn trực tiếp và biểu diễn nhạc cụ dân tộc cho nhóm từ 20 khách.
Gửi yêu cầu đặt đoàn